Szlaki piesze

SZLAKI PONADREGIONALNE

Krzywe – Samle Drugie – Samle Pierwsze – Rezerat „Wiatrołuża II” – Kaletnik – Klonorejść – Głęboki Rów – Leszczewo – Wołownia – Udryn – Góra Tabaczyzna – Smolniki – Ługiele – Dziadówek – Kłajpeda – Kłajpedka – 55,7 km [Pobłędzie - Skajzgiry - Żytkiejmy].

Szlak wiążący Wigierski Park Narodowy poprzez jeziora huciańskie i okolice Kaletnika z doliną Szelmentki, Bramą Jeleniewską, Suwalskim Parkiem Krajobrazowy do Mazur Garbatych, siedziby Parku Krajobrazowego Puszczy Rominckiej. Bardzo urozmaicony, mający fragmentami cechę górskich ścieżek, z licznymi jeziorami (Krzywe, Czarne, Suchar II, Koleśne, Samle, Gałęziste, Kaletnik, Leszczewo, Udrynek, Sumowo, Krejwelek, Okrągłe, Perty, Kojle, Dziadówek, Pobłędzie Małe.

Suwałki – Ur. Białorogi – Biała Woda – Potasznia – Osowa – Turówka Stara – Taciewo – Gaciska – Jemieliste – Dębszczyzna – Olszanka – Filipów (32,4 km) – [Wieliczki 78,4 km].
Szlak łączący Suwałki z Doliną Rospudy (Pojezierzem Zachodniosuwalskim) i dalej z Pojezierzem Ełckim. Prowadzi od lasu szwajcarskiego, mającego znaczenie martyrologiczne (miejsce straceń) przez wysoczyznę Białej Wody z bardzo efektownymi kanionami, nad położone na równinie jeziora taciewskie do Filipowa, miasta mającego ciekawe tradycje historyczne, a potem dalej przez Puszczę Borecką na Pojezierze Mazurskie.

SZLAKI LOKALNE

Augustów – Białobrzegi – Gliniski – Świderek – Gabowe Grądy – Bór -Komaszówka – Huta Sztabińska – Kopiec – Wrotki – leśnictwo Łubianka – Jaminy – Czarniewo – Czarny Las -przysiółek Pogorzałe – Kunicha – Sztabin – Krasnoborki – Wolne – Jasionowo -Krasnybór -Komaszówka – przystanek PKP Jastrzębna – Jastrzębna I – Jastrzębna II.- Ostrowie Biebrzańskie – Nowy Lipsk – Lipsk nad Biebrzą.

Trasa prowadząca głównie północnym obrzeżem Kotliny Biebrzańskiej i Biebrzańskiego Parku Narodowego. Interesująca głównie ze względów kulturowych – poznaje się wioski staroobrzędowców, relikty unitów, ślady drugiej wojny światowej w postaci żelbetonowych schronów, tradycję po wielkim reformatorze Karolu hr. Brzostowskim i po jego dziadzie Joachimie Chreptowiczu, ciekawe ludowe budownictwo, zabytkowe kościoły w Jaminach, Sztabinie, Krasnymborze, Lipsku, kapliczki zrębowe, odlewy z Huty Sztabińskiej. Wzdłuż trasy rozległe widoki doliny Biebrzy.

Suwałki – Okuniowiec – Osinki – Szwajcaria – Studzieniczne – Rezerwat „Cmentarzysko Jaćwingów” – Prudziszki – Czerwone Bagno – Krzemianka – Jeleniewo – Kazimierówka – Jeglówek – Góra Zamkowa w Szurpiłach – Udziejek Górny – Udziejek Dolny – młyn Jaczno – Smolniki – Jodoziory – Postawele – Rutka-Tartak.

Bardzo atrakcyjny szlak pozwalający poznać piękną rzeźbę młodoglacjalną najpierw w okolicy Suwałk, a następnie Bramy Jeleniewskiej i Zagłębienia Szeszupy. Po drodze zabytki pojaćwieskie i przedjaćwieskie (mogiły kurhanowe, grodziska), malownicze jeziora Okuniowiec, Szurpiły, Jeglówek, Tchliczysko, Udziejek, Kamenduł, Jaczno, Czarne, Białe, Pobondzie oraz wspaniała Dolinę Rowelska, zabytki budownictwa drewnianego (kościół w Jeleniewie).

Augustów – Rezerwat „Jezioro Kalejty” – Strękowizna – Uroczysko Powstańce – jezioro Busznica – Danowskie – jezioro Blizno – gajówka Czerwony Krzyż – Tobołowo – Sarnetki -Tobołowo – Tartaczysko – Frącki – Okółek – Dworczysko – Brożane – Rygol.

Szlak wiąże Augustów ze szlakami wigierskimi (czerwonym, niebieskim). Prowadzi wzdłuż jezior augustowskich Białego Krechowieckiego, Długiego (Kalejty), Busznicy, Blizna, Blizenka, Tobołowa, Brożanego, Płaskiego, rzeki Blizny, przez dział Wisły i Niemna do doliny Czarnej Hańczy wśród pięknych okazów puszczańskich, z polanami wsi tzw. Boru. Baza noclegowo-gastronomiczna najgęstsza w początku i na końcu trasy, jednak nad Czarną Hańczą są pola namiotowe i kwatery agroturystyczne.

Augustów – jezioro Sajno – Sajenek – uroczysko Stara Ruda – pas przeciwpożarowy – ur. Kozi Rynek – ur. Burakowa Luka – ur. Królowa Woda – Hanus – gajówka Słoneczna Przyszłość – Borek – Gruszki – śluza Sosnówek – Mikaszówka.

Szlak puszczańskim matecznikiem dla samotników obcujących z „żywym tętnem przyrody”, zapoznaje z rezerwatami „Stara Ruda”, „Kozi Rynek”, „Kuriańskie Bagno”, zaprowadza w pobliże „Starożynu”. Biegnie zrazu północnym brzegiem największego akwenu augustowskiego – Sajna, potem pomiędzy Jeziorkiem a Stawem Sajenek, przechodzi przez uroczyska leśne, gdzie są pamiątki po powstaniu 1863 roku oraz walkach drugiej wojny światowej, puszczańskie osady z drewnianymi zabudowaniami, nad zabytkowe śluzy Sosnówek i Mikaszówka.

Augustów – Trakt Napoleoński – Wojciech – Studzieniczna – Stanica Wodna PTTK Swoboda – rezerwat „Stara Ruda – Kanał Czarnobrodzki – Czarny Bród – jaz Sucha Rzeczka – jezioro Serwy – Gorczyca – Płaska – jezioro Pobojne -śluza Paniewo – rezerwat „Perkuć” – jezioro Mikaszewo – binduga Jazy – Mikaszówka.

Szlak idący wzdłuż najpiękniejszej części Kanału Augustowskiego, także dawnymi drogami holowniczymi (m.in. Kanała Czarnobrodzkiego), jezior włączonych do systemu (Białe Krechowieckie, Staw Wojciechowski, Staw Księdzowski, Studzieniczne, Serwy, Staw Gorczycki, Orle, Pobojne, Paniewo, Krzywe, Mikaszewo, przez lasy Puszczy Augustowskiej. Dobrze zagospodarowany.

Ur. Węgzał w ok. Mikołajewa – Maćkowa Ruda – Wysoki Most – Karolin – Wierśnie – Giby – Pomorze – Posejnele – Grudziewszczyzna – Sejny.

Szlak wiążący szlaki nadwigierskie z Sejneńszczyzną, nazwany przez jego projektanta „szlakiem dziesięciu jezior” (grupy gibiańskiej i berżnickiej). Dość urozmaicony. Biegnie przez piękne połacie lasu wschodniej części Wigierskiego Parku Narodowego i innych borów Puszczy Augustowskiej, potem otwartymi obszarami morenowymi (moren czołowych, dennych, pagórków kemowych, ozów). Spotyka się po drodze ślady kultury Rosjan staroobrzędowców, urokliwe kapliczki i krzyże, a w Sejnach wysokiej klasy zabytki, poznaje się także pamiątki narodowej martyrologii. Poza obszarem WPN miejsca biwakowe znajdują się w Wysokim Moście (stanica wodna PTTK), Karolinie, Gibach, Posejnelach, w okolicach Berżnik. Tą trasą można nawiązać kontakt ze szlakiem czerwonym gigantem idącym z Gib na południe w okolice Augustowa, z Sejn – na północ i zachód z Gołdapią, wzdłuż granic z Litwą i Rosją.

Prudziszki – Żywa Woda – Okrągłe – Podwysokie Jeleniewskie – Rutka – Szeszupka – Wodziłki – Cisówek – Dzierwany – Dziadówek.

Jedna z najpiękniejszych tras widokowych, łącząca tzw. Bramę Jeleniewską z moreną czołową tzw. Garbu Krzemieniuchy, tarasowym obrzeżem pradoliny Czarnej Hańczy, Zagłębieniem Szeszupy, pasmem moren czołowych, źródliskami krawędzi pradoliny Szeszupy, ciągiem ozów do źródlisk Czarnej Hańczy, w dużej mierze przez obszar Suwalskiego Parku Krajobrazowego i jego otulinę. Na uwagę zasługują relikty kultury staroobrzędowców we wsi Wodziłki, piękne oczka polodowcowe, jeziora Linówek i Cisówek.

Prudziszki – Suchodoły – Leszczewo – Góra Jesionowa – Przejma Wielka – Przejma Mała – Ignatówka – Podsumowo – Gulbieniszki – Góra Cisowa – Udziejek Górny – Wodziłki – Błaskowizna – Stara Hańcza – Dzierwany – Smolniki.

Jeden z piękniejszych szlaków widokowych prowadzący od Bramy Jeleniewskiej nad jeziora Szelment Wielki i Szelment Mały, koło mniejszych akwenów, a stamtąd do największych atrakcji Suwalskiego Parku Krajobrazowego (do Góry Cisowej, Wodziłek, jeziora Hańczy, panoramy jezior Jaczna i Kleszczewickich).

Mierkinie – Stołupianka – Wersele – Prawy Las – Maciejowięta – Nowa Przerośl – Przerośl – Czarne.

Interesujący szlak dawnym torowiskiem wiążący kotlinę jeziora Hańczy (a tym samym Suwalski Park Krajobrazowy) z fragmentem Mazur Garbatych (doliną Błędzianki), a następnie z północną częścią Pojezierza Zachodniosuwalskiego z zabytkowym dawnym miastem Przerośl, mający niemal górski charakter.

Malesowizna – Turtul – Szeszupka – Rez. „Głazowisko Rutka” – Targowisko – Jeglówek – Czajewszczyzna

Szlak łączący okolice źródeł Szeszupy z Górą Zamkową działem wodnym Czarnej Hańczy i Szeszupy pozwalający poznać kemy wodziłkowskie, głazowisko Rutka i „cyrk lodowcowy” jeziorka Linówek, zespół jezior szurpilskich.

Dziadówek – Sześciowłóki (2 km).                                                                                Łącznik wzdłuż rozciągniętej doliny z bogactwem ozowych wzgórz szlaku żółtego (Krzywe – Żytkiejmy), zakończenia czerwonego (Prudziszki – Dziadówek) z czerwonym „gigantem” (Jastrzębna PKP – Sejny – Rakówek).

Mierkinie – Stara Hańcza (1,6 km).                                                                                       Łącznik pozwalający połączyć szlak niebieski (Prudziszki – Smolniki) z zielonym (Mierkinie – Czarne), prowadzi do ruin dworu w Starej Hańczy nad najgłębszym jeziorem w Polsce (pozostałość parku krajobrazowego, tryskające źródła, dobre kąpielisko).

Błaskowizna – Łopuchowo (4 km).                                                                                     Łącznik pomiędzy szlakiem niebieskim (Prudziszki – Smolniki) z czerwonym (Prudziszki-Dziadówek) oraz zielonym (Suwałki – Rutka-Tartak). Pozwala poznać Rezerwat „Głazowisko Łopuchowo” pomiędzy jeziorem Hańcza a doliną Szeszupy (jeziorem Kamenduł).

Wodziki – Góra Zamkowa (3,5 km).                                                                              Łącznik wyżej wymienionych szlaków czerwonego i niebieskiego, zielonego z żółtym (Malesowizna – Czajewszczyzna) i ścieżką dydaktyczną wokół jeziora Szurpiły. Po drodze rozległe widoki na pradolinę Szeszupy.

Gulbieniszki – Wiżajny (20,2 km).                                                                          Gulbieniszki – jezioro Udziejek – Udziejek Dolny – Kojle – Smolniki – Bondziszki – Poplin – Marianka – Rogożajny Małe – Wiżajny

Długi łącznik wiążący szlaki Suwalskiego Parku Krajobrazowego z jego otuliną do „polskiego bieguna zimna”. Idzie od Góry Cisowej przez Zagłębienie Szeszupy, garbem lasu Tabaczyzna do wyjątkowo atrakcyjnych Smolnik, skąd doprowadza nad uroczą „górską” dolinę Marianki, a stąd na wysoczyznę Wiżajn.

Sadzawki -Wiżajny (33,2 km).                                                                                         Sadzawki – Budzisko – Majdan – Postawelek – Kupowo – Kupowo Folwark -Smolnica – Poszeszupie – Wingrany – Michałówka – Ejszeryszki – Maszutkinie – Skombobole – Sudawskie – Laskowskie – Wiżajny.
Mało znany, a niezwykły krajobrazowo szlak prowadzący dolinami Szelmentki (m.in. kanion tej rzeki), Szeszupy i Wigry poprzez Góry Sudawskie do Wiżajn. Także odpowiedni dla zaprawionych rowerzystów górskich.

Szypliszki – Postawelek (6,6 km).                                                                                        Szlak łącznikowy ułatwiający poznanie doliny Szelmentki, poprzez las wyprowadzający nad jezioro Iłgiel, odchodzący od dogodnego dojazdu PKS do szlaku zielonego.

Dworzec PKP Suwałki – Mała Huta – jez. Krzywe – Jez. Koleśne – Jez. Czarne – Krzywe – Sobolewo – Gawrych Ruda – jezioro Staw – Płociczno – Walne – Ateny – jez. Blizno – Upustek – Danowskie.                                                                                                     Trasa stanowi połączenie szlaków północnosuwalskich z wigierskimi i augustowskimi. Z pagórkowatego terenu północnego krańca Równiny Augustowskiej przechodzi do płaszczyzny piaszczystej w jej środkowej części nad jeziora rynny Bliznej. Poznaje się rozmaite zbiorowiska leśne Puszczy Augustowskiej, misy jezior huciańskich i okołowigierskich oraz dolinę Czarnej Hańczy ze stanowiskami rzadkich roślin. Duże fragmenty nadają się na trasy narciarskie, niemal całość na wycieczkę rowerową. Po drodze możliwość noclegu w kwaterach agroturystycznych i polach biwakowych nad Wigrami i w rejonie Aten – Danowskich.

Krzywe – Leszczewek – jez. Leszczewek – Stary Folwark.                                                Nazwany na cześć wybitnego biologa, żyjącego w latach 1880-1945, który należał do organizatorów i długo kierował Stacją Hydrobiologiczną w Starym Folwarku, placówką mającą nieprzeceniony dorobek naukowy. Łączy nawiązującą do jego tradycji siedzibę współczesnego ośrodka badawczego przy zarządzie Wigierskiego Parku Narodowego z miejscem jego działalności. Poznaje się po drodze rozmaite zbiorowiska leśne, jezioro Wigry i Leszczewek.

Stary Folwark – Tartak – Magdalenowo – Wigry – Czerwony Folwark – Rosochaty Róg – Mikołajewo – Ur. Piaski – Czerwony Krzyż – Jastrzęby – Zakąty – Krusznik – Bryzgiel – Ur. Powały – Gawrych Ruda – Słupie – obszar ochronny Czarna Hańcza – Cimochowizna – Leszczewek – Stary Folwark.
Poświęcony pamięci pierwszego i najbardziej aktywnego z powojennych przewodników suwalskich i działaczy PTTK Antoniego Patli (1898-1977). Odsłania niemal wszystkie uroki perły suwalskich jezior i otaczających mniejszych jeziorek [Omołówek, Postaw, Klonek, Krusznik, Mulaczysko, Czarne (bryzglowskie), Czarne (gawrychrudzkie), Okrągłe, Długie, Muliczne, Leszczewek] z zespołem pokamedulskim, po drodze panoramy widokowe, z form terenu liczne moreny, kemy, akumulacyjne terasy rzeczne, zagłębienia wytopiskowe. Na dość znacznym odcinku przechodzi wzdłuż granicy postoju czoła lądolodu stadiału pomorskiego zlodowacenia Wisły. Ułatwia kontakt z fascynującą przyrodą, z roślinami chronionymi i zwierzętami.

Płociczno PKP – Płociczno (2,6 km).                                                                                     Jeden z krótszych szlaków łącznikowych pozwalający przybyszom z głębi kraju ominąć centrum Suwałk i szybciej dojść do południowych szlaków wigierskich (niebieskiego Suwałki – Danowskie i zielonego Szypliszki – Postawelek).

Wysoki Most – Wysoki Most (13 km).                                                                                 Krótki szlak pozwalający na urozmaicenie ww. szlaku niebieskiego Uroczysko Węgzał – Sejny) i poznanie najpiękniejszych fragmentów środkowego biegu Czarnej Hańczy. Łaczy się także w Sernetkach ze szlakiem żółtym, dążącym do szlaków augustowskich. Po drodze przykłady ludowego budownictwa ludowego.
Wysoki Most – Dziewiętnasty Kilometr (2,7 km).

Szlak łącznikowy skracający dojście do szlaku czerwonego (Wysoki Most – Wysoki Most) i żółtego (Augustów – Mikaszówka), poza rezerwatem „Studziany Las”. Przeznaczony raczej dla rekreacyjnej turystyki masowej, prowadzi do popularnego miejsca piknikowego.
Krusznik – Danowskie (8,5 km)

Szlak pozwalający połączyć szlaki wigierskie z augustowskimi do jezior Blizno i Blizienko. Pozwala zapoznać się z ładnymi partiami lasu (stanowisko głuszca) i ciekawymi przykładami budownictwa drewnianego z kościołem w Monkiniach.
Sobolewo I – Kładka na Czarnej Hańczy w Obszarze Chronionym „Czarna Hańcza” (1,7 km).
Czarny: Sobolewo II – Kładka na Czarnej Hańczy w Obszarze Chronionym „Czarna Hańcza” (1,5 km)
Najkrótsze łączniki pozwalające dojść do szlaku zielonego (Szypliszki – Postawelek) z przystanków MPK.

Dworczysko – Sztabinki – Krasnogruda – Dusznica – Hołny Mejera (przejście graniczne Ogrodniki).
Łącznik wiążący szlak czerwony gigant (Jastrzębna PKP – Sejny – Rakówek) z przejściem granicznym w Ogrodnikach, jako fragment włączony do Europejskiego Szlaku Dalekobieżnego E -11. Po drodze panoramy na jeziora Pirczis, Sztabinki, Dubelnik, Gaładuś, Hołny. Spotyka się ślady staroobrzędowców (cmentarz), miejsce związane z pobytami wybitnego poety Czesława Miłosza.

Aleksiejówka – Posejnele – Kukle – Zelwa.
Szlak łącznikowy wiążący szlaki suwalsko – wigierskie, przechodzące przez Sejneńszczyznę, z augustowskimi, konkretnie niebieski: Ur.Węgzał – Sejny (Uroczysko Węgzał – Sejny) z czerwonym gigantem (Jastrzębna PKP – Sejny – Rakówek): Jastrzębna PKP – Sejny – Gołdap. Zapoznaje z malowniczymi okolicami jeziora Pomorze i jeziora Kunis.

 Danowskie – Kopanica -Tobołowo – przysiółek Podserski Las – Serski Las – Serwy – Sucha Rzeczka.
Szlak łączący wezeł szlaków Danowskie (32 wigierski czerwony z Krusznika i 21 niebieski z Suwałk, 4 żółty z Augustowa do Mikaszówki) ze strefą Kanału Augustowskiego (6 szlak zielony Augustów-Mikaszówka). Wędruje bezpośrednio nad jeziorami Blizno, Tobołowo, Serwy. Po drodze znajdują się miejsca pamięci narodowej. W pobliżu dobra baza noclegowa i gastronomiczna.
Mikaszówka – śluza Sosnówek – śluza Tartak – śluza Kudrynki – Rudawka – śluza Kurzyniec – Wołkusz – Bohatery Leśne Nowe – Bartniki – Starożyńce – Rubcowo.

Szlak wytyczony przez harcerzy warszawskich poprzez ciekawe miejsca historyczne i stanowiska biologiczne (botaniczne), wzdłuż wschodniej części Kanału Augustowskiego, z Puszczy Augustowskiej wychodzi na otwartą przestrzeń północnego szpicu Wzgórz Sokólskich z kotliną „górską” w Starożyńcach, nad dolinę Wołkuszanki cofa się do puszczańskiej osady Rubcowo. Po drodze m.in. schrony bojowe „linii Mołotowa”, ciekawe zabudowania wiejskie, kapliczki i krzyże drewniane. Baza noclegowa i sklepy wyłącznie w Mikaszówce i Rudawce.